Undanfarnar tvær vikur er ég búin að vera að kenna nemendum mínum um álag og streitu og áhrif þess á hugræna eiginlega okkar til að taka við upplýsingum og taka ákvarðanir.

Í umræðunni um stjórn risastórra opinna kerfa (eins og kjarnorkuvera eða flugumferðarstjórnarsvæða) er talað um að slík kerfi er gríðarlega erfitt að skilja og stjórna. Boðleiðir frá stjórnanda út í kerfið eru hliðrænar og svifaseinar. En það er kostur slíkra kerfa að vegna þess hvað þau eru svifasein er hægt að koma á góðu ferli til að halda þeim á réttum kili. Komi hinsvegar upp eitthvað atvik sem kemur þeim úr jafnvægi fer allt til fjandans. Stjórn slíkra kerfa er því yfirleitt (og sem betur fer) rútínubundin og tilbreytingarsnauð.

Eða eins og kennslubókin orðar það:
Hours of intolerable boredom punctuated by seconds of pure hell.

Það sem er athyglisvert útfrá mannlega þættinum hér er að þeir sem eru góðir í að stjórna stórum kerfum eftir ferlum og handbókum hafa auga fyrir smáatriðum (til að skilja minnstu breytingar í kerfinu) og gríðarlega sterka öryggistilfinningu (þeir fylgja reglunum). Til að ná stjórn á kerfi sem er komið úr jafnvægi þarf aftur á móti allt aðra eiginleika. Yfirsýn, hugsa út fyrir kassann, brjóta reglurnar.

Það er augljóst að þetta er ekki sama fólkið.

Og það sem við fórum að velta fyrir okkur var þetta: Hefur valist hér í áhrifastöður fólk sem er gott í að halda kerfi í jafnvægi eða að koma kerfi aftur í jafnvægi?

:)
MD